Paslanmaz Çelik Çekme Boru ve Fittinglerde EN 10204 3.1 – 3.2 Sertifikası, İzlenebilirlik ve Surveyör Kontrolü

Paslanmaz çelik çekme boru, fittings ve flanş satın alırken yalnızca malzemenin kalitesine ve ölçüsüne bakmak yeterli değildir. Özellikle basınçlı ekipman, kriyojenik sistemler, enerji, kimya, LNG ve proses tesislerinde kullanılan malzemelerde; ürünün hangi heat number'a ait olduğu, hangi standartta üretildiği, test sonuçlarının ne olduğu ve bu bilgilerin fiziksel malzemeyle eşleşip eşleşmediği de önem taşır.

Bu nedenle satın alma sürecinde;

• EN 10204 3.1 veya 3.2 sertifikası,
• Heat number,
• Malzeme standardı,
• Kimyasal ve mekanik test sonuçları,
• Ölçü ve tolerans bilgileri,
• Ä°zlenebilirlik,
• PMI/XRF kontrolü,
• Üçüncü taraf gözetimi,
• Surveyör kontrolü ve mühürleme

gibi unsurlar birlikte deÄŸerlendirilmelidir.

Özellikle kriyojenik basınçlı kap ve tank imalatında kullanılan paslanmaz çelik boru, çekme boru, fitting ve flanşlarda dokümantasyon ile fiziksel malzemenin birbiriyle uyumlu olması, proje kalite dosyasının önemli parçalarından biridir.

EN 10204 Nedir?

EN 10204, metalik ürünlerle birlikte kullanılan muayene ve test belgelerinin türlerini tanımlayan bir standarttır. Standart, malzemenin kendisini belirleyen bir malzeme standardı değildir; malzemenin ilgili sipariş veya teknik şartnameye uygunluğunun hangi tip dokümanla gösterileceğini tanımlar.

EN 10204 kapsamında yaygın olarak karşılaşılan belge tipleri:

Özellikle endüstriyel paslanmaz çelik boru, fitting ve flanş satın alımlarında 3.1 ve 3.2 belgeleri önemli bir yere sahiptir.

EN 10204 3.1 Sertifikası Nedir?

EN 10204 3.1 Muayene Sertifikası, üreticinin sipariş şartlarına uygunluğu ve ilgili spesifik muayene/test sonuçlarını belgelediği sertifika tipidir.

3.1 sertifikasında ürünün;

• Malzeme kalitesi,
• Ãœrün standardı,
• Heat number,
• Ölçüsü,
• Kimyasal kompozisyonu,
• Mekanik özellikleri,
• Isıl iÅŸlem bilgileri,
• Ä°lgili test sonuçları

gibi bilgiler bulunabilir.

Buradaki önemli nokta, sertifikadaki test sonuçlarının teslim edilen malzeme ile ilişkilendirilebilir olmasıdır.

Örneğin;

ASTM A213 / TP316L çekme boru

için hazırlanan bir MTC'de;

Grade: TP316L
Material No: 1.4404
OD: 50,8 mm
WT: 3,68 mm
Heat No: XXXXX
Chemical Analysis: Cr / Ni / Mo / C vb.
Mechanical Properties: YS / TS / Elongation

gibi bilgiler yer alabilir.

Buradaki Heat Number, malzeme ile sertifika arasında kurulacak izlenebilirlik zincirinin en önemli unsurlarından biridir.

EN 10204 3.2 Sertifikası Nedir?

3.2 sertifikasında üreticinin kendi kalite kontrolü yanında bağımsız bir tarafın doğrulama veya gözetim faaliyeti bulunur.

RINA'nın açıklamasına göre EN 10204 Type 3.2; üretici ile bağımsız bir kuruluşun malzeme kontrolleri, test sonuçları ve izlenebilirliği doğrulamasını kapsayabilir. RINA bu hizmeti boru, flanş ve fittings gibi çeşitli metalik ürünlere de uyguladığını belirtiyor.

Bureau Veritas da 3.2 sertifikasyonunda bağımsız üçüncü tarafın sürece dahil olduğunu ve malzeme izlenebilirliğinin kontrol edildiğini açıklıyor.

3.1 ve 3.2 arasındaki temel fark

Burada önemli bir ayrıntı vardır:

Bir sertifikada üçüncü tarafın yalnızca imza veya kaşesinin bulunması, belgeyi otomatik olarak 3.2 yapmaz.

Bureau Veritas'ın açıklamasına göre 3.1 ve 3.2 arasındaki ayrım, bağımsız üçüncü tarafın gerçekten sertifikasyon sürecine dahil olmasıyla ilgilidir.

Görsel 1 – EN 10204 3.1 Sertifika Örneği

Blogda bu bölümün hemen altında gerçek bir sertifika formatına benzeyen görsel kullanılabilir:

5

Görsel altı SEO açıklaması:

EN 10204 3.1 paslanmaz çelik malzeme sertifikası örneği – Heat Number, kimyasal analiz ve mekanik test sonuçları.

Gerçek bir MTC üzerinde örneğin heat number, kimyasal analiz ve mekanik test sonuçları gibi alanların yer alması beklenir.

LR, RINA ve Bureau Veritas Onaylı Malzeme Ne Anlama Gelir?

Projelerde zaman zaman:

• Lloyd's Register – LR
• RINA
• Bureau Veritas – BV

gibi kuruluşların isimleriyle karşılaşılır.

Burada "LR onaylı malzeme" veya "BV onaylı malzeme" ifadesini kullanırken hangi sertifika veya hangi onayın kastedildiği mutlaka belirtilmelidir.

Örneğin bir malzeme üreticisinin belirli ürün veya üretim tesisi için LR tarafından onaylanması ile belirli bir parti malzemenin 3.2 kapsamında surveyör tarafından kontrol edilmesi aynı şey değildir.

Lloyd's Register – LR

Lloyd's Register, özellikle denizcilik ve offshore sektörlerinde malzeme, ekipman ve komponentlerin sertifikasyonunda faaliyet göstermektedir.

LR'nin malzeme kuralları; gemiler, deniz yapıları ve bunlarla ilişkili makine ve ekipmanlarda kullanılan malzemelerin üretim, test ve muayene süreçlerini kapsar.

LR ayrıca malzeme üreticisi onayları kapsamında üretim tesislerinin belirli malzeme ve komponent türleri için onaylanmasına yönelik süreçler yürütmektedir.

RINA

RINA, EN 10204 Type 3.2 kapsamında metalik malzemelerin bağımsız doğrulamasını gerçekleştirmektedir.

Bu kapsamda;

• numune alma,
• malzeme tanımlama,
• heat/batch takibi,
• üretim aÅŸamalarının gözetimi,
• mekanik ve kimyasal testlerin izlenmesi,
• izlenebilirliÄŸin kontrolü

gibi faaliyetler gerçekleştirilebilir.

Bureau Veritas – BV

Bureau Veritas da EN 10204 3.2 kapsamında bağımsız malzeme doğrulama ve izlenebilirlik kontrolü gerçekleştirmektedir.

Bu nedenle satın alma sırasında yalnızca:

"BV sertifikalı mı?"

sorusunu sormak yerine;

"Bu ürün için EN 10204 3.2 kapsamında BV gözetimi yapılmış mı ve sertifika fiziksel malzemeye kadar izlenebiliyor mu?"

sorusunu sormak çok daha doğru bir yaklaşımdır.

Surveyör Kontrolü ve Mühürleme Neden Önemlidir?

Özellikle proje bazlı malzeme tedarikinde surveyörün görevi yalnızca belgeye imza atmak değildir.

Proje kalite planına ve satın alma şartlarına bağlı olarak surveyör;

1. Malzemenin kimliÄŸini kontrol edebilir.
2. Heat number bilgisini kontrol edebilir.
3. Malzeme sertifikalarını inceleyebilir.
4. Ölçü ve miktar kontrollerine şahitlik edebilir.
5. Gerekli testleri izleyebilir.
6. Numune alımını takip edebilir.
7. Malzemenin sertifika ile eÅŸleÅŸmesini kontrol edebilir.
8. Uygun görülen malzeme veya paket üzerinde mühürleme/işaretleme gerçekleştirebilir.

Bu nedenle surveyör mühürlemesi, özellikle proje kapsamında belirlenmişse, malzemenin kontrol sürecinin fiziksel olarak da takip edildiğini gösteren unsurlardan biri olabilir.

Ancak mühürleme yönteminin ve anlamının proje ITP'si, satın alma şartnamesi ve ilgili denetim kuruluşunun prosedürlerine göre değerlendirilmesi gerekir.

Görsel 2 – Surveyör / Third Party Inspection

Blogda bu bölüm için aşağıdaki tarzda görsel kullanılmasını öneriyorum:

6

Görsel altı SEO açıklaması:

Paslanmaz çelik boru ve fittinglerde üçüncü taraf surveyör kontrolü ve malzeme izlenebilirliği.

Proje Malzemelerinde İzlenebilirlik – Traceability Neden Önemlidir?

Traceability, en basit ifadeyle malzemenin kaynağından nihai ürüne kadar takip edilebilmesidir.

Paslanmaz çelik çekme boru veya fitting satın aldığınızı düşünelim.

Elinizde yalnızca:

"316L paslanmaz çelik boru"

yazması yeterli değildir.

Asıl soru şudur:

Bu boru gerçekten hangi üretim heat'inden geliyor?

Örneğin:

Heat No: H123456

şeklinde bir numara olduğunu düşünelim.

Bu numara;

Üretici → MTC → Malzeme üzerindeki marking → Depo kaydı → Sipariş → Sevkiyat → Proje

zinciri boyunca takip edilebiliyorsa gerçek bir izlenebilirlik zinciri kurulmuş olur.

Paslanmaz Çelik Satın Alırken Sertifika ile Malzemenin Eşleşmesi Nasıl Kontrol Edilir?

Satın alma ekipleri için en önemli bölüm burasıdır.

Bir paslanmaz çelik çekme boru, fitting veya flanş teslim alındığında yalnızca sertifikanın dosyada bulunması yeterli değildir.

1. Malzeme standardını kontrol edin

Örneğin;

Çekme boru:

• ASTM A213
• ASTM A269
• ASTM A789
• EN 10216-5

gibi standartlar olabilir.

Fitting:

• ASTM A403

FlanÅŸ:

• ASTM A182

gibi ürün/malzeme standartlarıyla karşılaşılabilir.

Siparişte belirtilen standardın sertifikadaki standartla uyumlu olması gerekir.

2. Grade bilgisini kontrol edin

Örneğin:

316L – 1.4404 – UNS S31603

gibi tanımların sipariş ve teknik şartname ile uyumlu olup olmadığı kontrol edilmelidir.

3. Heat Number'ı kontrol edin

En kritik kontrollerden biridir.

Sertifikada:

Heat No: XXXXX

yazıyorsa, aynı heat number'ın mümkün olan durumlarda fiziksel malzeme üzerindeki marking veya ilgili ambalaj/etiket üzerinde de takip edilebilir olması gerekir.

4. Ölçüyü kontrol edin

Örneğin:

Tube: Ø50,8 × 3,68 mm

sipariÅŸ edilmiÅŸse;

• dış çap,
• et kalınlığı,
• boy,
• tolerans

kontrol edilmelidir.

Özellikle çekme borularda ölçü kontrolü önemlidir.

5. Kimyasal kompozisyonu kontrol edin

316L gibi bir paslanmaz çelikte sertifikadaki;

• C
• Cr
• Ni
• Mo
• Mn
• Si
• P
• S
• N

gibi elementlerin ilgili malzeme standardının gereklilikleriyle karşılaştırılması gerekir.

Burada önemli bir ayrım vardır:

PMI/XRF kontrolü, laboratuvar seviyesinde tam kimyasal analiz yerine malzemenin alaşım elementlerini ve malzeme sınıfıyla uyumunu hızlı şekilde doğrulamak için kullanılan bir kontrol yöntemidir.

Bu nedenle PMI/XRF, sertifika kontrolünün yerine değil, fiziksel malzeme doğrulamasını destekleyen bir kontrol olarak değerlendirilmelidir.

Çekme Borularda Sertifika Kontrolü Neden Daha da Önemli?

Paslanmaz çelik çekme borular;

• düşük sıcaklık sistemleri,
• ısı eÅŸanjörleri,
• proses sistemleri,
• hidrolik sistemler,
• kimya tesisleri,
• enerji tesisleri,
• kriyojenik ekipmanlar

gibi farklı uygulamalarda kullanılabilir.

Bu nedenle yalnızca "316L boru" demek teknik açıdan yeterli değildir.